طراحی و اجرای سازه نگهبان از اصلی­ترین بخش­های طراحی و اجرای سازه می­باشد که عدم رعایت اصول، ضوابط و دستورالعمل­ها منجر به خسارت­های شدید جانی و مالی می‌­شود.

سازه نگهبان

بر اساس مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان به هر گونه حفاری و خاکبرداری در تراز پایین­تر از سطح طبیعی زمین یا تراز زیر پی ساختمان مجاور، گودبرداری اطلاق می­شود که باید سازه نگهبان مناسب برای این پروژه طوری طراحی و اجرا شود که بتوان ایمنی گود و سازه­های مجاور تأمین شود همچنین سازه نگهبان طراحی شده باید قابل اجرا شدن و اقتصادی باشد.

در طراحی سازه نگهبان پارامترهای چون عمق گود، سربار مجاور گود، مشخصات دیواره گود(شامل چسبندگی و زاویه اصطکاک داخلی خاک) و مشخصات مجاورت­های اطراف دیواره گود باید در نظر گرفته شوند.

انواع سازه نگهبان:

  1. سازه نگهبان خرپایی: یکی از روشهای متداول در مناطق شهری سازه نگهبان خرپایی است. از مزایای این روش می­توان به قابلیت انعطاف در اجرا، امکان استفاده مجدد از مصالح، تجهیزات و نیروی انسانی متخصص نیاز ندارد. از معایب این روش می­توان به، اجرای خرپا فضای زیادی دربرمی­گیرد و خاکبرداری در یک مرحله انجام نم‌ی­شود.
  2. سازه نگهبان به روش مهار متقابل: در گودهایی که دارای عرض کم می­باشند این روش پیشنهاد می‌­گردد.
  3. شمع: سازه نگهبان به روش شمع دارای سرعت اجرایی زیاد و عدم فضای اشغال شده در گود می‌­باشد
  4. دیوارهای دیافراگمی: دیوار دیافراگمی جهت مهار رانش خاک دیواره گود با یک دیوار حایل بتن آرمه یکپارچه می­‌باشد.
  5. سپر کوبی: سپرها ورق­های فولادی موج­داری هستند که با استفاده از دستگاه سپرکوب به داخل زمین کوبیده می­شوند. پس از سپرکوبی خاک جلو آنها را خالی می‌­کنند.
  6. نیلینگ: در روش نیلینگ بخش ناپایدار خاک را با استفاده از میلگردهایی که میخ یا نیل نامیده می­شوند، به بخش پایدار خاک می­‌دوزند.
  7. آنکراژ: این روش شباهت زیادی به روش نیلینگ دارد و تنها تفاوت این دو روش در این است که به جای میلگرد(میخ) از استرندها، تاندون­های پیش­تنیدگی و یا کابل­های پیش تنیدگی استفاده می­‌کنند.
  8. دیوار برلنی: در این روش چاه‌هایی را در امتداد دیواره گود و در فواصل معینی از هم حفر کرده و پس از نصب آرماتورهای شمع، بتن­ریزی می­کنیم. در ادامه عملیات گودبرداری و برداشتن خاک را به صورت مرحله به مرحله انجام می­‌دهیم و پس از هر مرحله در بین شمع­های فولادی قایم، پانل­ها با دیوارهایی از سازه را اجرا می‌کنیم.

منبع: گودبرداری و سازه نگهبان مولف دکتر حمیدرضا اشرفی